- wo 11 november 2026
- do 12 november 2026
Het Nationaal Monumentencongres is het jaarlijkse vakinhoudelijke congres voor de Nederlandse erfgoedsector, georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De editie van 2026 vindt plaats in Theater & Congres Orpheus in Apeldoorn, gaststad met een rijke royale en groene geschiedenis. Onder het thema Met andere ogen onderzoeken deelnemers hoe de waarde van erfgoed verschuift onder invloed van nieuwe kennis en veranderende perspectieven.
Een congres dat van gaststad wisselt
Het Nationaal Monumentencongres is een vaste jaarlijkse ontmoetingsplaats voor de erfgoedsector in Nederland en vindt telkens in een andere Nederlandse gemeente plaats. In 2026 is Apeldoorn de gaststad: de groene en royale hoofdstad van de Veluwe, bekend om uitgestrekte bossen, heidevelden en een rijke koninklijke historie. De stad herbergt bijzondere monumenten als Paleis Het Loo, de Grote Kerk en Bezoekerscentrum Het Aardhuis, aangevuld met architectonische iconen als het Centraal Beheergebouw van Herman Hertzberger en Theater Orpheus zelf.
Thema en programma
Erfgoed heeft geen vaste betekenis: de waarde die eraan wordt toegekend groeit, verschuift, verdiept of verdwijnt met de tijd, onder invloed van nieuwe kennis, maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende perspectieven. Tijdens het congres wordt onderzocht hoe met andere ogen naar erfgoed gekeken kan worden en wat dat oplevert, zowel in de betekenissen die eraan worden toegekend als in de letterlijke manier van waarnemen. Het ochtendprogramma is plenair met onder meer een keynote-spreker, onder leiding van dagvoorzitter Nilgün Yerli. Tijdens het plenaire programma wordt traditiegetrouw de Monumententalentprijs uitgereikt aan een jong talent onder de 32 jaar dat betaald werkzaam is in de monumentensector; de winnaar ontvangt een ontwikkeltraject ter waarde van 3.000 euro.
Voorprogramma en Mystery Monument Diner
Op woensdag 11 november, de dag voor het congres, organiseert de gemeente Apeldoorn samen met het Erfgoedplatform Apeldoorn een inspirerend middagprogramma vol excursies en activiteiten, speciaal voorbereid voor congresdeelnemers maar ook toegankelijk voor Apeldoornse inwoners. Op de vooravond van het congres vindt het Mystery Monument Diner plaats: een diner op een geheime erfgoedlocatie, exclusief voor congresdeelnemers.
